Ο αινιγματικός ποιητής Ανδρέας Κάλβος

Η διαμόρφωση και η δραστηριότητα του Ανδρέα Κάλβου ως Ιταλού ποιητή σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ελληνομάθειά του επικαθόρισαν τη γλώσσα και το ύφος των ελληνικών Ωδών του, αφήνοντας ανεξίτηλα ίχνη στον ιταλίζοντα χαρακτήρα τους. Το κατά τον Παλαμά «ιδιόρρυθμον και σχεδόν αυθαίρετον ένδυμα» του ελληνικού λόγου του Κάλβου οφείλεται στο γεγονός ότι ο ποιητής έγραφε ελληνικά αλλά σκεπτόταν ιταλικά. Το ανά χείρας βιβλίο επιχειρεί να ευαισθητοποιήσει τον μέσο πεπαιδευμένο αναγνώστη στην ιδέα ότι η έρευνα γύρω από τις ιταλικές επιδράσεις στις Ωδές δεν είναι υπόθεση που αφορά αποκλειστικά τους καλβιστές ή, με άλλα λόγια, ότι δεν συνιστά μόνο ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης που δεν απαιτείται να έχει υπόψιν του, αλλά ότι τον ενδιαφέρει άμεσα και ουσιαστικά εφόσον πρόκειται για κορυφαίο Έλληνα ποιητή. Ο τίτλος του βιβλίου Ο αινιγματικός ποιητής Ανδρέας Κάλβος επισημαίνει αυτήν ακριβώς τη διάσταση των επιμέρους ερμηνευτικών και κριτικών επισημάνσεων, ότι δηλαδή χωρίς τη γνώση του ιταλικού γλωσσικού-λογοτεχνικού υποβάθρου δεν μπορεί κάποιος να συλλάβει ούτε σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης το ακριβές νόημα των Ωδών. Για την εξακρίβωση του υποκείμενου νοήματος του αινιγματικού καλβικού λόγου είναι αναγκαίος ο χειρουργικός έλεγχος της γλώσσας και του ύφους του ποιητή.

Μιχαήλ Πασχάλης (Συγγραφέας)

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι Ομότιμος Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Έχει εκδώσει, επιμεληθεί και συνεπιμεληθεί δεκαεπτά βιβλία και έχει συγγράψει πάνω από διακόσια άρθρα και βιβλιοκρισίες για την ελληνορωμαϊκή λογοτεχνία και την πρόσληψή της, τη νεοελληνική λογοτεχνία και τις ευρωπαϊκές λογοτεχνίες. Όσον αφορά την αρχαιότητα, τα ερευνητικά ενδιαφέροντά του αφορούν, μεταξύ των άλλων, τη λογοτεχνία των χρόνων του Αυγούστου και τα διακείμενά της, το αρχαιοελληνικό και το λατινικό έπος, την αρχαία ελληνική και τη λατινική ιστοριογραφία και ρητορική, το ελληνορωμαϊκό μυθιστόρημα, τις τραγωδίες του Σενέκα, και την αρχαία ελληνική και λατινική λογοτεχνία της Μέσης και Ύστερης Αρχαιότητας (κοσμική και χριστιανική). Στα δημοσιεύματά του για την ελληνορωμαϊκή γραμματεία εντάσσονται η μονογραφία Virgil’s Aeneid: Semantic Relations and Proper Names (Οξφόρδη, Clarendon Press, 1997), τρεις τόμοι της σειράς Rethymnon Classical Studies (Horace and Greek Lyric Poetry, Roman and Greek Imperial Epic, Pastoral Palimpsests, ΠΕΚ 2002, 2005, 2007) και επτά τόμοι της σειράς Ancient Narrative Supplementa (με τους Σ. Φραγκουλίδη και Σ. Παναγιωτάκη, Groningen, Barkhuis publishing, 2002-2019). Όσον αφορά τη νεοελληνική λογοτεχνία, η ιταλική γραμματεία από τον 14ο μέχρι και τον 19ο αιώνα έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών μελετών του, άλλοτε αυτόνομα (Βοκκάκιος, Πετράρχης, Τορκουάτο Τάσσο, Ούγος Φώσκολος) και άλλοτε σε συγκριτολογικό επίπεδο με αναφορά στις σχέσεις με την ελληνική λογοτεχνία: κατά τον 16ο-17ο αιώνα (πολλά δημοσιεύματα για την Κρητική Λογοτεχνία της Ακμής, μεταξύ αυτών Γύρω από τη γένεση της Κρητικής Λογοτεχνίας της Ακμής: ο ρόλος των τοπικών Ακαδημιών, ΠΕΚ 2022), και κατά τον 19ο αιώνα, με θέμα τον Ανδρέα Κάλβο (Ο Ανδρέας Κάλβος, η Ιταλία και η αρχαιότητα, ΠΕΚ 2013, β΄ έκδοση 2016· Ο αινιγματικός ποιητής Ανδρέας Κάλβος, υπό έκδοση ΠΕΚ 2026) και τον Διονύσιο Σολωμό (με τον Δ. Πολυχρονάκη: Η Κόλαση και ο Παράδεισος στο έργο του Διονυσίου Σολωμού, επιμ. Σ. Ζουμπουλάκης, EBE 2020). Το πρώτο βιβλίο του για τον Κάλβο τιμήθηκε με το Bραβείο δοκιμίου της Ακαδημίας Αθηνών και το Bραβείο του Αναγνώστη. Έχει επίσης συγγράψει μελέτες για τον Αδαμάντιο Κοραή, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον Κ. Π. Καβάφη, τον Νίκο Καζαντζάκη (Νίκος Καζαντζάκης. Από τον Όμηρο στον Σαίξπηρ: Μελέτες για τα κρητικά μυθιστορήματα, ΕΚΙΜ 2015) και τον Γιώργο Σεφέρη. Τα δημοσιεύματά του για τη γαλλική και αγγλική λογοτεχνία αφορούν τους: Γκυστάβ Φλωμπέρ, Αλέξανδρο Δουμά, Ουώλτερ Σκοτ, Τόμας Χάρντυ και Τόμας Στερνς Έλιοτ. Ειδικότερα θεματικά ενδιαφέροντά του καλύπτουν τη γραμματεία από τον Όμηρο μέχρι τον 21ο αιώνα και είναι τα εξής: η σημασιολογική λειτουργία των κύριων ονομάτων στη λογοτεχνία, η ποίηση / μυθοπλασία στη σχέση της με την ιστορία με αναφορά στην Ποιητική του Αριστοτέλη, η μετάφραση της λογοτεχνίας, καθώς και οι εκφράσεις στη λογοτεχνία.